Stan sprawy po konsultacjach
Konsultacje obywatelskiego projektu nowelizacji Prawa łowieckiego trwały od 18 września do niedzieli 18 października 2026 r. Projekt przygotował komitet inicjatywy „UWAGA! Polowanie. Zmieńmy prawo łowieckie. Na dobre”, a pod inicjatywą podpisało się ponad 200 tys. osób.[4] Projekt (druk nr 3184) trafia teraz do pierwszego czytania w Sejmie.[8]
- Projekt
- Obywatelski projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo łowieckie oraz niektórych innych ustaw
- Sygnatura
- RPW/29629/2026 (druk nr 3184)
- Termin opinii
- 18 września – 18 października 2026 r. (konsultacje zakończone)
- Forma
- ankieta na stronie Sejmu: 12 pytań, logowanie jedną z czterech metod
- Zainteresowanie
- ponad 52 tys. ankiet (52 854 według Akcji Demokracja) — najwięcej w historii sejmowych konsultacji, ponad dwa razy więcej niż poprzedni rekord[7]
Rekordowa liczba ankiet nie wzięła się znikąd: obie strony sporu mobilizowały swoich zwolenników, a zarówno organizacje prozwierzęce, jak i Polski Związek Łowiecki publikowały własne instrukcje. Już 13 października „Rzeczpospolita” pisała o ponad 23 tys. ankiet i rekordzie.[4] Tym ważniejsze, że w sejmowym zestawieniu znalazły się też głosy ludzi, których zmiany dotkną na co dzień: rolników, leśników, mieszkańców wsi i samorządowców.
Co zmienia projekt i o co warto zapytać
Pakiet zmian jest szeroki. Zestawiamy najważniejsze propozycje z pytaniem, na które — naszym zdaniem — projekt nie daje dziś odpowiedzi.[2][5]
| Proponowana zmiana | Pytanie bez odpowiedzi | Kogo dotyczy |
|---|---|---|
| Strefa 700 m zamiast 150 m od budynków i miejsc zebrań publicznych | Co z uprawami i posesjami przy rozproszonej zabudowie, skoro duże obszary wypadną z polowań? | Rolnicy, mieszkańcy wsi, gminy |
| Zakaz polowań nocnych, noktowizji i termowizji; ograniczenia naganki | Jak redukować dziki, które żerują głównie nocą, i jak prowadzić odstrzały sanitarne w razie ASF? | Rolnicy, koła łowieckie, służby weterynaryjne |
| Możliwość wyłączania gruntów z obwodów łowieckich | Kto odpowiada za zwierzynę i szkody na gruntach sąsiadujących z „dziurą” w obwodzie? | Rolnicy, leśnicy, dzierżawcy obwodów |
| Zakaz polowań komercyjnych, także dla gości z zagranicy | Skąd koła wezmą środki na gospodarkę łowiecką i wypłatę odszkodowań? | Koła łowieckie, rolnicy, lokalne firmy |
| Uzgadnianie granic obwodów i planów łowieckich z RDOŚ; nowe rejestry i sprawozdania | Czy ok. 5 tys. obwodów i 16 dyrekcji zdążą z procedurami, skoro projekt nie wskazuje terminów? | Koła łowieckie, administracja, rolnicy |
| Nowe obowiązki myśliwych: okresowe badania lekarskie i psychologiczne oraz dodatkowa sprawozdawczość | Czy te pomysły nie powinny trafić do osobnej, precyzyjnej nowelizacji, zamiast do pakietu ograniczającego narzędzia gospodarki łowieckiej? | Myśliwi, koła łowieckie |
Dlaczego ten projekt warto odrzucić w obecnym kształcie
Nie chodzi o obronę status quo. Bezpieczeństwo przy zabudowie, jawność i kontrola zdrowia osób z bronią to tematy, o których trzeba rozmawiać. Problem polega na tym, że projekt łączy je z zakazami, które mogą osłabić całe zarządzanie populacjami zwierząt — i robi to bez rzetelnej oceny skutków.
1. Strefa 700 m: kilkadziesiąt razy więcej hektarów wokół jednego domu
Zmiana z 150 na 700 metrów brzmi niewinnie, ale odległość liczy się promieniem. Wokół jednego budynku strefa 150 m obejmuje ok. 7 ha, a strefa 700 m — ok. 154 ha, czyli około 22 razy więcej.[6] Na wsi z rozproszoną zabudową takie koła nakładają się na siebie.
Polski Związek Łowiecki szacuje, że po wprowadzeniu zakazu polowania byłyby niemożliwe na ok. 75 proc. terytorium kraju.[4] To szacunek strony zainteresowanej i wymaga niezależnej weryfikacji — ale właśnie dlatego projektodawcy powinni pokazać własne mapy i wyliczenia dla gmin oraz powiatów. W ocenie skutków ich nie ma.[5]
2. Noc, optyka i bezpieczeństwo
Dziki żerują na uprawach głównie w nocy, a noktowizja i naganka należą do podstawowych metod ich redukcji — przypominają izby rolnicze.[5] Zdaniem PZŁ zakaz urządzeń optycznych może przynieść skutek odwrotny do zamierzonego, bo pomagają one rozpoznać zwierzę i sprawdzić, czy na przedpolu strzału nie ma osób postronnych.[4] Przy zagrożeniu ASF potrzebne są narzędzia elastyczne, a nie katalog sztywnych zakazów — o tym piszemy szerzej w naszej analizie projektu „Uwaga! Polowanie”.
3. Rachunek bez płatnika
Za szkody łowieckie na terenach dzierżawionych obwodów odpowiadają dziś koła łowieckie. Projekt ogranicza ich źródła dochodu (m.in. polowania komercyjne), a jednocześnie nie przedstawia analizy, jak wpłynie to na zdolność wypłacania odszkodowań. Krajowa Rada Izb Rolniczych ostrzega, że bez alternatywnego mechanizmu zniszczone plony mogą pozostać bez rekompensaty.[5] Zwierzę nie przestaje żerować dlatego, że zmienił się przepis — zmienia się tylko to, kto zapłaci.
4. Przepisy przejściowe i ryzyko luki prawnej
Według KRIR wieloletnie plany łowieckie traciłyby moc najpóźniej po 24 miesiącach, a obwody zachowałyby status nie dłużej niż 36 miesięcy. Jeśli procedury uzgodnień z 16 regionalnymi dyrekcjami ochrony środowiska nie zostałyby zakończone, mogłaby powstać luka: brak planów oznacza brak podstaw do odstrzałów, a więc rosnące szkody.[5] Krajowa Rada Izb Rolniczych wprost wnosi o odrzucenie projektu w proponowanym kształcie.
Jak wyglądał udział w konsultacjach: 5 kroków
- Otwarcie karty projektu. Karta projektu RPW/29629/2026 znajduje się na stronie Sejmu; ankietę można było też otworzyć pod adresem opiniowanie.sejm.gov.pl/RPW-29629-2026.[3]
- Lektura projektu. Pełny tekst jest na karcie projektu; opinie najlepiej było odnosić do konkretnych przepisów.
- Kliknięcie „Ankieta”. Link znajdował się w metryczce projektu.
- Logowanie. Wystarczyła jedna metoda: aplikacja mObywatel (kod QR), bankowość elektroniczna, e-dowód (telefon z NFC i aplikacja eDO App, numer CAN i PIN) albo profil zaufany.[2]
- Wypełnienie 12 pytań. Pola „Uzasadnienie” i komentarz służyły do własnych słów — to tam liczyły się przykłady z okolicy.
Konsultacje są zamknięte. Zasady udziału zostawiamy jako przewodnik na przyszłe konsultacje w Sejmie.
Jak odpowiadaliśmy na 12 pytań
Poniżej stanowisko redakcji Fundacji Natura, które przedstawialiśmy w trakcie konsultacji. W pytaniach 1–4 skala to 1–5 (1 = zdecydowanie się nie zgadzam, 5 = zdecydowanie się zgadzam), w pytaniach 6–12 odpowiadało się „Tak”, „Nie” lub pomijało, z możliwością uzasadnienia.[2]
| Nr | Pytanie | Odpowiedź | Dlaczego |
|---|---|---|---|
| 1 | Kogo Pani/Pan reprezentuje? | Siebie | Albo organizację lub podmiot, jeśli piszesz w ich imieniu. |
| 2 | Czy przyjęcie tej ustawy jest potrzebne? | 1 | Kontrola i bezpieczeństwo są potrzebne, ale nie w tym pakiecie. |
| 3 | Czy akceptuje Pani/Pan rozwiązania zawarte w projekcie? | 1 | Strefa 700 m, zakaz polowań nocnych i wyłączanie gruntów budzą poważne zastrzeżenia. |
| 4 | Czy regulacje dotyczą Pani/Pana bezpośrednio? | wg prawdy | 5, jeśli jesteś rolnikiem, leśnikiem, mieszkańcem wsi, dzierżawcą gruntów lub myśliwym. |
| 5 | Komentarz do całości projektu | własne słowa | Podaj 2–3 konkrety: szkody w uprawach, odległości zabudowy, nocne żerowanie dzików, odszkodowania. |
| 6 | Czy problem można rozwiązać inaczej niż projektowaną ustawą? | Tak | Punktowe nowelizacje zamiast jednego pakietu zakazów. |
| 7–10 | Czy zgadza się Pani/Pan z oceną skutków: społecznych, gospodarczych, finansowych, prawnych? | Nie | Brak rzetelnej analizy skutków i wskazania płatnika szkód. |
| 11 | Czy dostrzega Pani/Pan inne skutki niż wskazane? | Tak | Szkody w uprawach, ASF, odszkodowania, luka w planach łowieckich. |
| 12 | Czy ustawa wpłynie na inne podmioty niż wskazane? | Tak | Rolnicy, leśnicy, samorządy, koła łowieckie, służby weterynaryjne. |
Po pytaniu 12 nie trzeba było komentować poszczególnych paragrafów — wystarczyło kliknąć „Wyślij”.[2] Według PZŁ największą wagę miały opinie pisane własnymi słowami i z przykładami z okolicy.[1]
Przykładowe odpowiedzi i komentarze
To przykłady, które proponowaliśmy jako punkt wyjścia. Nie były przeznaczone do kopiowania dosłownie: autor powinien dopisać konkrety ze swojej okolicy i odnieść się do przepisów, które go dotyczą. Opierają się na materiałach informacyjnych ZO PZŁ we Wrocławiu,[2] a nie na analizie pełnego tekstu projektu.
Wnoszę o odrzucenie projektu w obecnym kształcie. Strefa 700 m wokół budynków, zakaz polowań nocnych z noktowizją i wyłączanie gruntów z obwodów mogą utrudnić ograniczanie szkód i walkę z ASF. Koszty i obowiązki spadną na rolników, samorządy i służby bez wskazania źródeł finansowania. Zmiany powinny opierać się na rzetelnej ocenie skutków i konsultacjach.
Cele wnioskodawcy można osiągnąć inaczej: lepiej egzekwować obowiązujące przepisy i wzmocnić nadzór nad organizacją polowań. Warto postawić na szkolenia, sprawne rozpatrywanie zgłoszeń i informowanie mieszkańców o planowanych polowaniach. Zmianę odległości od zabudowań powinna poprzedzić analiza lokalnych zagrożeń. Popieram rozwiązania celowane i proporcjonalne.
Nie zgadzam się z oceną skutków społecznych, bo w mojej ocenie trzeba nadać większą wagę obciążeniom dla mieszkańców, rolników i samorządów. Obawiam się wzrostu szkód w uprawach i na posesjach oraz większej liczby interwencji służb. Ocena powinna wskazać, kto poniesie koszty i kto będzie reagował na zagrożenia. Oczekuję analizy opartej na danych.
Nie zgadzam się z oceną skutków gospodarczych, bo kluczowe jest rzetelne wyliczenie kosztów dla rolników, hodowców, samorządów i kół łowieckich. Ryzyko wyższych szkód w uprawach, utrudnień w działaniach przeciw ASF i mniejszych środków kół na odszkodowania wymaga analizy. Ocena powinna pokazać scenariusze i wskazać, z czego zostaną wypłacone odszkodowania. Nie popieram przerzucania kosztów na rolników.
Nie zgadzam się z oceną skutków finansowych, bo przed zmianami trzeba szczegółowo oszacować wydatki budżetu państwa i samorządów. Dotyczy to dodatkowych interwencji służb, nowych obowiązków gmin i ograniczenia środków kół na pokrywanie szkód. Oczekuję kalkulacji kosztów wdrożenia i stałych wydatków w kolejnych latach. Zadań dla samorządów nie powinno się wprowadzać bez źródeł finansowania.
Nie zgadzam się z oceną skutków prawnych, bo zmiany wymagają dokładniejszej analizy jasności przepisów i podziału odpowiedzialności. Zastrzeżenia budzą strefy wyłączone z polowań, wyłączanie gruntów z obwodów i nowe obowiązki gmin. Przepisy powinny wskazać, kto działa w razie zagrożenia, kto odpowiada za szkody i jak dochodzić roszczeń. Oczekuję też czytelnych przepisów przejściowych.
Dostrzegam dodatkowe ryzyka: więcej interwencji z powodu dzikich zwierząt przy domach, szkołach i drogach, wzrost szkód oraz utrudnienia w działaniach przeciw ASF. Obawiam się też konfliktów między mieszkańcami, rolnikami, samorządami i myśliwymi, jeśli nie wskazano odpowiedzialności za szkody. Najbardziej odczują to miejscowości o rozproszonej zabudowie. Nie twierdzę, że te skutki na pewno wystąpią, ale trzeba je ocenić przed uchwaleniem ustawy.
Zmiany mogą dotknąć nie tylko myśliwych, ale też mieszkańców wsi i terenów podmiejskich, rolników, hodowców, kierowców i zarządców dróg. Skutki odczują samorządy i służby: policja, straż pożarna, straż miejska i urzędy gmin. Dla każdej z tych grup ocena projektu powinna wskazać koszty, obowiązki i sposoby ograniczenia ryzyka.